Gids voor Natuurlijke Landbouw

Kweek groenten, fruit, kruiden, bloemen, bomen en struiken op natuurlijke wijze
Wonderbes
Foto: Hamale Lyman (public domain) · Public domain · Wikimedia Commons

Wonderbes

Synsepalum dulcificum

Langzaam groeiende, groenblijvende, compacte struik uit West-Afrika, 1,5-2 m hoog in potten (tot 5 m of meer in de volle grond in de tropen), met glanzende bladeren, kleine witte bloemen en rode, olijfvormige bessen van 2 cm lang. De bes heeft zelf weinig smaak, maar een eiwit erin (miraculine) laat zure dingen ongeveer een half uur zoet smaken. Het is een geliefde curiositeit voor potten en kassen en is nergens in Turkije buiten winterhard.

🌿Plantprofiel
LevenscyclusHoutachtige vaste plant
DaglengteDaglengteneutraal
WortelsVezelwortels
PlantsoortTweezaadlobbig
☀️KlimaatHeeft warm, vochtig weer nodig (zone 10-11). De groei stopt onder ongeveer 15 °C, bladeren raken beschadigd onder ongeveer 10 °C en vorst doodt hem. In Turkije en rond de Middellandse Zee kweek je hem in een pot, haal je hem 's winters naar binnen of in een verwarmde kas en geef je hem vochtige lucht.
Geschikte zones (USDA): 10, 11 · Tropisch
🌱Wanneer plantenPlant of verpot in het voorjaar, als de nachten betrouwbaar boven 15 °C blijven. Zaai vers zaad op elk moment in de warmte.
🌰Wordt geplant vanuitZaad in pottenStekken
🐝BestuivingZelfvruchtbaar

Planten

Gebruik een pot van 30-40 cm breed met afvoergaten en een zure, luchtige mix van zure turfvrije compost, gecomposteerde dennenschors of dennennaaldenbladaarde, en grof zand of perliet. Plant op dezelfde diepte als in de kwekerspot en geef regenwater. Verpot ongeveer elke 2 jaar in een grotere pot. In vorstvrije tuinen plantafstand 2-3 m.

Standplaats en bodem

Sterk zure grond van ongeveer pH 4,5-5,5 is essentieel; in kalkrijke grond en bij hard water worden de bladeren geel en mislukt de plant. Helder licht met wat schaduw 's middags. Goede drainage.

Water geven

Houd de mix gelijkmatig vochtig maar nooit drassig; laat hem niet helemaal uitdrogen. Gebruik regenwater of water dat heeft gestaan, geen hard kraanwater. Nevel of zet planten bij elkaar in droge binnenlucht.

Bestuiving en voortplanting

De bloemen zijn tweeslachtig (beide geslachten) en de plant is zelfvruchtbaar, maar schudden aan de takken of een zacht penseel helpt binnenshuis, waar weinig insecten zijn. Vermeerdering door vers zaad, stekken of enten.

Natuurlijk bemestingsplan

  1. Voed licht.
  2. Geef elk voorjaar een bovenlaag van zure compost of bladaarde en houd een mulchlaag van dennennaalden of bladeren op het oppervlak.
  3. Gebruik Gefermenteerd plantensap (FPJ) 1:500 (2 ml op 1 liter water) elke 3-4 weken in het groeiseizoen.
  4. Gebruik geen kalk, houtas of Beendercalcium-fosfor in azijn (WCaP), want die maken de grond minder zuur en veroorzaken gele bladeren.

Natuurlijke vorm, geen snoei

Natuurlijke landbouw: laat de boom in zijn natuurlijke vorm. Leid de jonge boom vroeg naar zijn natuurlijke vorm (meestal een rechte stam met zijtakken die spiraalsgewijs rondom staan) en stop daarna met snoeien: elke afgeknipte top geeft meerdere nieuwe scheuten, dus snoeien leidt alleen tot meer snoeien. Laat een boom die jarenlang gesnoeid is niet ineens aan zijn lot over; breng hem over meerdere seizoenen geleidelijk terug naar zijn natuurlijke vorm. De snoeistappen op deze kaart zijn de gangbare praktijk in de fruitteelt. Lees De natuurlijke vorm van fruitbomen.

Verzorging door het seizoen

Snoei licht na de oogst om een compacte vorm te houden en verwijder zwakke of kruisende scheuten. De groei is langzaam, dus heb geduld. Bladeren die tussen de nerven geel worden betekenen meestal dat de grond niet zuur genoeg is; voeg zure compost en een mulch van dennennaalden toe. Niet giftig, maar eet de bessen alleen als ze helemaal rood zijn.

Oogst

De bessen rijpen ongeveer 4 weken na de bloei en worden felrood; pluk ze als ze helemaal rood zijn. Eet het vruchtvlees binnen een dag of twee vers, want het effect verdwijnt snel. Eet een bes, laat het vruchtvlees een minuut over de tong glijden en proef dan citroenen, zure appels of ander zuur fruit.

Meer teelttips

  • Tijd tot dragen: 3-4 jaar uit zaad, eerder bij grotere planten uit stekken of enten.
  • Opbrengst: klein, een paar honderd bessen per jaar bij een volwassen plant.
  • Bewaren: vers 2-3 dagen; bessen kunnen worden ingevroren of gevriesdroogd en behouden het effect.
  • Vermeerdering: vers zaad (verliest binnen enkele dagen zijn kiemkracht), stekken of enten; zaailingen groeien langzaam.
  • Overig: kan in een warme, vochtige kas meerdere keren per jaar bloeien en vrucht dragen.