Gids voor Natuurlijke Landbouw

Kweek groenten, fruit, kruiden, bloemen, bomen en struiken op natuurlijke wijze
Sinaasappel en citrus (algemeen)
Foto: Ivar Leidus · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

Sinaasappel en citrus (algemeen)

Citrus spp.

Groenblijvende bomen die zonder winterkou bloeien en vrucht dragen. Citroenen zijn het meest koudegevoelig, mandarijnen het meest winterhard.

🌿Plantprofiel
LevenscyclusHoutachtige vaste plant
DaglengteDaglengteneutraal
WortelsPenwortel
PlantsoortTweezaadlobbig
☀️KlimaatVorst onder ongeveer -2 °C beschadigt vruchten en jonge bomen. Zachte mediterrane kusten zijn ideaal. In Nederland en België in een kuip: zomer buiten, winter licht en koel (5-10 °C) binnen of in een serre.
Geschikte zones (USDA): 9, 10, 11 · Subtropisch, Mediterraan
🌱Wanneer plantenVerpot of zet buiten in het voorjaar als er geen vorst meer dreigt (na half mei).
🌰Wordt geplant vanuitGeënte boom
🐝BestuivingDraagt alleen: zelfbestuivend

Planten

In de volle grond een breed, ondiep gat graven en de kluit iets boven het maaiveld zetten. In een kuip doorlatende citrusgrond gebruiken. Begraaf nooit de entplaats en stapel geen grond of mulch tegen de stam.

Standplaats en bodem

Zeer goed doorlatende grond; volle zon; beschutting tegen koude wind.

Water geven

Weinig maar diep water geven; laat de bovenste centimeters tussendoor opdrogen. Natte grond veroorzaakt wortel- en kraagrot.

Bestuiving en voortplanting

Tweeslachtige, geurende bloemen; sinaasappels zijn zelfbestuivend en één boom draagt alleen. Navelsinaasappels zetten vruchten zonder bestuiving en zijn pitloos. Bestuiving door bijen. Meestal geënt op onderstammen (zure sinaasappel, drieblad-citrus); zaailingen hebben vaak vele jaren nodig voor de eerste vrucht.

Natuurlijk bemestingsplan

  1. Februari-maart en juni: compost en Microbenrijk bodemmengsel (IMO-4) bij de druplijn of op de potgrond.
  2. Voorjaarsuitloop: Gefermenteerd plantensap (FPJ) + Gefermenteerd kruidentonicum (OHN) als bladbespuiting.
  3. Vruchtgroei: Eierschaalcalcium in azijn (WCa) 1:1000 (1 ml op 1 liter water) maandelijks; bladbespuiting met zeewier voor het zink, ijzer en mangaan waar citrus vaak gebrek aan heeft.

Natuurlijke vorm, geen snoei

Natuurlijke landbouw: laat de boom in zijn natuurlijke vorm. Leid de jonge boom vroeg naar zijn natuurlijke vorm (meestal een rechte stam met zijtakken die spiraalsgewijs rondom staan) en stop daarna met snoeien: elke afgeknipte top geeft meerdere nieuwe scheuten, dus snoeien leidt alleen tot meer snoeien. Laat een boom die jarenlang gesnoeid is niet ineens aan zijn lot over; breng hem over meerdere seizoenen geleidelijk terug naar zijn natuurlijke vorm. De snoeistappen op deze kaart zijn de gangbare praktijk in de fruitteelt. Lees De natuurlijke vorm van fruitbomen.

Verzorging door het seizoen

Weinig snoei nodig: verwijder dood hout, wilde scheuten van de onderstam en scheuten die de grond raken.

Oogst

Proef: de kleur van de vrucht zegt niets over de rijpheid. Mandarijnen en sinaasappels blijven weken aan de boom goed; pluk citroenen naar behoefte.

Meer teelttips

  • Temperatuur: Groeit het best bij ongeveer 21-32 °C; de groei vertraagt rond 38 °C of onder 13 °C, maar bomen gaan nooit helemaal in rust.
  • Grootte: Standaard sinaasappelbomen worden ongeveer 6 m en pompelmoes ongeveer 9 m. Flying Dragon (drieblad-sinaasappel) is de enige echte dwergonderstam (minder dan de helft van de grootte); halfdwergen zijn ongeveer twee derde.
  • Grond: Het best bij pH 6,0-7,5 met grond van minstens 45 cm diep, in volle zon en uit de buurt van koudeholtes en wind.
  • Plantmoment: Vroeg in het voorjaar waar vorst kan voorkomen; in de herfst in zeer hete gebieden of vorstvrije kusten.
  • Zaadloze vruchten: Navelsinaasappels en satsuma-mandarijnen zetten vrucht zonder bestuiving. Stuifmeel van een ander ras (bijvoorbeeld Hamlin) kan de opbrengst en grootte van navels verhogen.
  • Vruchtval: Minder dan 5% van de bloesems wordt een rijpe vrucht; een natuurlijke vroege val en een junival dunnen de oogst uit.
  • Koudebestendigheid: Cedercitroen en limoen zijn het gevoeligst; zoete sinaasappel en pompelmoes zitten er tussenin; satsuma-mandarijn en kumquat zijn het hardst.
  • Na het plukken: Vruchten rijpen alleen aan de boom. Gekoelde vruchten blijven 2-6 weken goed; sap van navel- en bloedsinaasappels krijgt binnen enkele uren een vreemde smaak.

Achtergrondbronnen: the California Master Gardener Handbook and UF/IFAS Extension. Zie Bronnen en referenties.